ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
272
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
به اين ترتيب سفارت عثمانى به رغم ميل آقاى تامسون بىدغدغهى خاطر بناى بالاخانه را بالا برد و سفير انگلستان براى اينكه در برابر رقيب خود را از تك و تا نيندازد و در اين معركه عقبنشينى نكند ، دستور داد ديوار سفارت را دو فوت « 1 » بلندتر كردند . كارى كه مىشد قبل از اين همه سروصدا انجام داد . در حال حاضر ساختمان كاخ سفارت عثمانى در اختيار وزير جهانگيرخان - كه مرد صلحجو و آرامشطلبى است - قرار گرفته است . ساكن فعلى اين كاخ بيش از آنچه در فكر كشف اسرار بايگانى انگليسىها باشد ، علاقهمند به ترتيب دادن مهمانىهايى است كه در آنها اروپاييان مقيم تهران و جمعى از ايرانيان خوشگذران به شام دعوت مىشوند . اين جنگ پنجرهها تنها ماجراى عجيبى نبود كه نمايندهى كشور انگلستان اهالى تهران را با آن سرگرم كرده باشد . همه مىدانند كه شاه به مقتضاى خصلت كريمانهيى كه دارد ، به ترتيب به نمايندگان روسيه و انگلستان در دهكدههاى زرگنده و قلهك زمينى داده و اينك سفارتخانههاى ييلاقى اين دو كشور در اين دو محل داير است . حالا اهالى اين دو دهكده خود را مستقل از دولت ايران مىدانند و هركدام هيچ قدرتى را جز دربار ملكهى انگلستان و تزار روسيه به رسميت نمىشناسند . طى جنگ كريمه « 2 » وزير مختار انگليس ، تامسون نامى ، كه عمو يا برادر نمايندهى فعلى انگليس بود ، تصميم مىگيرد با ابراز خصومت و دشمنى با بعضىها نام و شهرتى براى خود كسب كند ، ولى نحوهى عملش بسيار عجيب و شنيدنى است : روزى اطلاع حاصل مىكند كه سفير روس فرداى آن روز صبح زود قرار است به زرگنده برود ، بلافاصله دستور مىدهد شبانه ، بىآنكه كسى از موضوع بويى ببرد ، تيرهاى پلى را كه دشمن از روى آن عبور خواهد كرد خراب كنند . در نتيجهى اين خرابكارى سفير روس و چند خانم از اعضاى خانوادهاش كه در يك كالسكه نشسته بودند ، نزديك بوده كه جابهجا بميرند . بدبختانه عامل چنين شاهكارى كه يكى از روستاييان قلهك و اجير سفير انگليس بود چون از فروتنى خاص فاتحان معروف طبعا بهرهيى نداشت ، سرمست از پيروزى درخشانى كه نصيب ولى نعمت خود كرده است ، جزئيات عمل قهرمانانهى خود
--> ( 1 ) . هر فوت معادل تقريبا 33 سانتىمتر است . ( 2 ) . Crimee : منظور از جنگ كريمه جنگى است كه در سال 1853 - 1856 م / 1269 - 1272 ق ميان روسيه با دولتهاى عثمانى ، بريتانيا ، فرانسه و ساردنى درگرفته است . م .